Transport

Wprowadzenie

W ramach realizacji założeń idei zrównoważonego rozwoju i wytycznych Agendy 21 nadzwyczaj istotne jest zrozumienie zależności rozwoju gospodarczego i zmian, jakie człowiek wprowadza w środowisku. Zmian nie zawsze korzystnych - szczególnie w dłuższym aspekcie czasowym. Jednym z czynników warunkujących rozwój gospodarczy na całym świecie jest transport. Wszystkie rodzaje środków transportu wymagają określonego napędu, czyli siły, która je porusza. Od czasu, kiedy podstawowym rodzajem siły napędzającej "pojazdy" przestała być siła mięśni ludzi lub zwierząt, energia wiatru i spadek wody - energia produkowana jest przede wszystkim przez spalanie paliw kopalnych. Wykorzystanie paliw kopalnych w transporcie jest to źródłem przedostawania się do środowiska, czyli emisji spalin, zawierających między innymi takie gazy, jak: dwutlenek siarki, tlenki węgla i tlenki azotu, które ulatniają się do atmosfery. Gwałtowny rozwój środków transportu lawinowo zwiększa ilość emitowanych gazów spalinowych. Atmosfera jest systemem bardzo ruchliwym, szczególnie w najniższych partiach, które decydują o warunkach pogodowych i klimatycznych i dlatego zmiany zachodzące w jednej części świata mogą być przyczyną zmian na większą skalę, w tym globalnych. Obecność gazów spalinowych emitowanych przez transport jest jedną z poważnych przyczyn zakwaszania opadów oraz powstawania przygruntowego ozonu.

Badania zawartości ozonu przygruntowego w powietrzu wykonuje się niezbyt często, ale od paru lat takie pomiary wykonywane są okresowo przez uczniów w kilku krajach w ramach Programu GLOBE.
Zobacz przykładową mapę zawartości ozonu przygruntowego w miejscach pomiaru w USA w dniu 05 sierpnia 2005 r.
oraz „mapę zawartości ozonu przygruntowego w Czechach 01 maja 2005 r.
Ozon - nawet w małych dawkach, jest gazem trującym dla ludzi, roślin i zwierząt. Jest przyczyną chorób układu oddechowego, oczu i chorób alergicznych, uszkadza wszystkie składniki środowiska, w tym metale, skały, beton - ponieważ jest silnym utleniaczem. Ozon jest jedną z przyczyn smogu fotochemicznego i kwaśnych deszczy.
Kwaśne deszcze wywierają ujemny wpływ na całe środowisko poprzez wzajemne powiązania pomiędzy jego elementami. Zakwaszają wody i gleby, powodują uaktywnianie się glinu i wypłukiwanie z gleb składników odżywczych, są przyczyną obumierania roślin, chorób zwierząt, niszczenia budowli, wpływają negatywnie na zdrowie ludzi.
Zobacz przykładową mapę pH opadu dobowego powyżej 3,5 mm w dniu 10 czerwca 2005 r. na świecie:
oraz 2 mapy pH opadu w dniu 20 lipca 2005 r. w Europie Środkowej
1
2
W lecie transport jest głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza na obszarach o dobrze rozwiniętej sieci drogowej, szczególnie w miastach. Podczas porannego szczytu ruchu komunikacyjnego emitowane są duże ilości tlenków azotu i tlenku węgla. Przy wzroście temperatury w południe i po południu reakcje chemiczne zachodzące w powietrzu pod wpływem światła słonecznego powodują spadek koncentracji tlenków azotu i wzrost stężenia ozonu troposferycznego.
W regionach o największym nasileniu nasilenia ruchu, które są zazwyczaj bezpośrednio związane z obszarami o dużym uprzemysłowieniu wyraźnie występują zwiększone zawartości tlenków siarki, azotu, węgla i ozonu w powietrzu. Ma to również wpływ na pH opadów. Zobacz mapy transportu w Polsce oraz mapy: Stężenia dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, ozonu na tle sieci komunikacyjnej Polski - Elektroniczny Atlas Środowiska Polski – jw.)
Mapa: Transport drogowy
Mapa: Transport kolejowy
Mapa: Transport lotniczy
Mapa: Stężenia dwutlenku siarki na tle sieci komunikacyjnej
Mapa: Stężenia dwutlenku azotu na tle sieci komunikacyjnej
Mapa: Stężenia ozonu na tle sieci komunikacyjnej
Zapoznaj się z mapę pH opadu dobowego w Polsce w dniu 22 lipca 2005 r.
Wszystkie zanieczyszczenia powietrza, bez względu na genezę, są szkodliwe dla środowiska, a ich toksyczna działalność nasila się przy dużych stężeniach, co jest szczególnie widoczne na obszarach o dużym nasileniu transportu.

Autor: Maryla Gwizdała-Czekałowska




 




© 2019 UNEP/GRID Warszawa